Astudiaethau Achos 10

Mae’n dymor cyntaf o’r flwyddyn academaidd i gorff llywodraethu Ysgol Gynradd y Briallu. Yr eitem nesaf ar yr agenda ydy ethol is-gadeirydd. Mae clerc y corff llywodraethu eisoes wedi hysbysu aelodau’r corff llywodraethu y bydd etholiad ar gyfer cadeirydd ac is-gadeirydd yn cael ei chynnal yn y cyfarfod. Mae dau enwebiad wedi’u derbyn cyn y cyfarfod. Gofynnodd y cadeirydd a fyddai unrhyw un arall yn dymuno enwebu eu hunain. Ni chafwyd unrhyw enwebiad arall. Cynhaliwyd yr etholiad trwy bleidlais gudd. Derbyniodd yr enwebai yr un nifer o bleidleisiau – roedd hi’n bleidlais gyfartal.

Mae Rheoliad 46(3) o Atodlen 5 o’r Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005 yn datgan:

  • Lle mae pleidleisiau yn gyfartal mae gan y cadeirydd neu, fel y bo’r achos, y person sydd yn gweithredu fel cadeirydd i ddibenion y cyfarfod (cyn belled bod y person hwnnw yn llywodraethwr) ail bleidlais neu bleidlais fwrw.

Mae’r rheoliad yn amlwg yn galluogi’r cadeirydd i gael pleidlais fwrw a phenderfyniad y cadeirydd ydy defnyddio’r bleidlais fwrw hon ai peidio, ond, bydd angen iddyn nhw gofio na fyddai eu pleidlais fwrw yn bleidlais gudd.

Gallai’r corff llywodraethu naill ai gynnal yr etholiad unwaith eto i weld a fyddai newid yn y bleidlais neu os ydy’r corff llywodraethu a’r enwebai yn cytuno â hynny, gellid ‘tynnu’r enwau allan o het’ i weld pwy fyddai’n cael ei ethol fel is-gadeirydd.