Astudiaethau Achos 11

Mae’r Awdurdod Lleol wedi holi’r pennaeth a chorff llywodraethu Ysgol Gynradd y Dref ynghylch defnyddio’r ysgol fel gorsaf bleidleisio ar gyfer yr etholiad nesaf. Ydy’r ysgol yn gallu gwrthod y cais yma?

Mae darpariaeth yn Neddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 sy’n berthnasol i Gymru (Atodlen 1, Rhan III, adran 22 o’r Ddeddf). Mae hyn yn darparu bod gan y swyddogion etholiad (swyddog etholiad sy’n gyfrifol am redeg etholiad) yr hawl i ddefnyddio ystafell mewn ysgol i ddibenion cynnal etholiadau, er y gall yr ysgol godi tâl am gostau cyffredinol (e.e. gwresogi a goleuo).

Nid yw’n ymddangos bod gan ysgolion unrhyw hawl i wrthod unrhyw gais o’r fath, yn gyffredinol dylai ysgolion barhau ar agor, ond mater i’r pennaeth ydy cau’r ysgol ai peidio (yn gyfan gwbl neu yn rhannol) os ydyn nhw’n credu bod hynny’n angenrheidiol o ran iechyd a diogelwch.

Os bydd ysgolion yn cau yna mae modd iddyn nhw gynnal diwrnod HMS wrth gwrs ar y dyddiau hynny.

Yn ymarferol mae’r rhan fwyaf o awdurdodau lleol yn ceisio peidio â defnyddio ysgolion er mwyn peidio ag amharu ar ddarpariaeth addysg , ond dydy hyn ddim yn rheol absoliwt.