Astudiaeth Achos 14

Gofynwyd i Mr Williams, athro lywodraethwr, adael y cyfarfod gan fod y corff llywodraethu yn trafod mater yr oedd gan Mr Williams wrthdaro buddiant ynglŷn ag ef. Yna gofynnodd y cadeirydd i’r clerc a oedd cworwm nawr ar gyfer y cyfarfod er mwyn gwneud penderfyniad ar yr eitem oedd ar yr agenda.

Mae 18 llywodraethwr ar y corff llywodraethu, yn cynnwys y pennaeth sydd yn llywodraethwr. Mae yna ddau le gwag ac un llywodraethwr wedi’i ddiarddel dros dro. Roedd wyth llywodraethwr yn y cyfarfod, yn cynnwys Mr Williams.

Mae Rheoliad 46 o Reoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005 yn datgan y cworwm ar gyfer cyfarfod y corff llywodraethu ac ar gyfer unrhyw bleidlais ar unrhyw fater mewn cyfarfod o’r fath ydy un hanner (wedi’i wneud i fyny yn gyfanrif) o aelodaeth y corff llywodraethu ac eithrio unrhyw leoedd gwag ac unrhyw lywodraethwyr sydd wedi’u diarddel o’r cyfarfod hwnnw.

Dydy lleoedd gwag ar gyfer llywodraethwyr a llywodraethwyr wedi’u diarddel dros dro ddim yn gynwysiedig yn y cworwm. Mae hyn yn golygu mai’r cworwm ar gyfer unrhyw gyfarfod llawn o’r Corff Llywodraethu hwn ydy 8 (h.y. 18 – 2 le gwag ac 1 diarddeliad dros dro = 15 ÷ 2 = 7.5, wedi’i wneud i fyny i 8).

Os oes rhaid i Mr Williams adael y cyfarfod yna mae hynny’n golygu mai dim ond 7 llywodraethwr sydd yn bresennol – ac felly does dim cworwm ar gyfer y cyfarfod gan nad oes yna 8 aelod o’r Corff Llywodraethu yn bresennol ar y pwynt hwn. Fe fydd angen i unrhyw benderfyniad mewn perthynas â’r mater hwn gael ei wneud felly ar adeg pan fo llywodraethwyr ychwanegol yn bresennol i sicrhau cworwm yn absenoldeb Mr Williams.