Astudiaeth Achos 19

Mae’r pennaeth wedi adolygu’r strwythur staffio yn ddiweddar ac mae’r cynnig yn cael ei drafod yng nghyfarfod nesaf y corff llywodraethu, ac fe fydd pleidlais yn cael ei gynnal. Yn y cynnig mae penodiadau i’w gwneud yn yr ysgol, yn ychwanegol at y Tîm Rheoli Ysgol cyfredol, ar gyfer y swyddi canlynol ac fe fydd yn cynnwys dyrchafiad mewnol yn yr ysgol:

  • Dirprwy Bennaeth
  • Pennaeth Cynorthwyol
  • Pennaeth yr Adran Mathemateg

Mae Llywodraethwr A yn un o’r penaethiaid cynorthwyol cyfredol ac yn eistedd ar y corff llywodraethu fel rhiant lywodraethwr, ac wedi dweud na fyddant yn gwneud cais am y swyddi pennaeth dirprwy.

Mae Llywodraethwr B yn un o’r dirprwy benaethiaid ac yn eistedd ar y corff llywodraethu fel rhiant lywodraethwr.

Mae Llywodraethwr C yn eistedd ar y corff llywodraethu fel athro lywodraethwr.

Mae Llywodraethwr D yn bartner i aelod staff yn yr ysgol.

Pwy fyddai angen gwneud y canlynol a pham?

  • Datgan gwrthdaro buddiannau a thynnu allan o’r drafodaeth a’r pleidleisio?
  • Datgan gwrthdaro buddiannau a pheidio â pleidleisio yn dilyn y trafodaethau?
  • Datgan gwrthdaro buddiannau a pheidio â chymryd rhan yn y broses benodi?

Llywodraethwr A
Nid oes gwrthdaro buddiannau o ran y drafodaeth ar y strwythur staffio arfaethedig. Ond ni fyddai’n gallu cymryd rhan yn y broses benodi os yw’n adnabod un o’r ymgeiswyr.

Llywodraethwr B
Nid oes gwrthdaro buddiannau o ran y drafodaeth ar y strwythur staffio arfaethedig. Ond ni fyddai’n gallu cymryd rhan yn y broses benodi os yw’n adnabod un o’r ymgeiswyr.

Llywodraethwr C
Gall fod gwrthdaro buddiannau gan y gall y llywodraethwr yma wneud cais am un o’r swyddi arfaethedig neu fod ar ei ennill pe bai ymeisydd mewnol yn cael ei benodi. Fe fydd angen iddyn nhw dynnu allan o drafodaethau, pleidleisio a’r broses benodi.

Llywodraethwr D
Gall fod gwrthdaro buddiannau yma os mae’r partner yn gymwys i wneud cais am unrhyw un o’r swyddi, neu gallai elwa pe bai ymgeiswyr mewnol yn gwneud cais ac yn cael eu penodi.

Efallai y bydd gwrthdaro yma os priod yn gymwys i wneud cais am unrhyw un o’r swyddi, neu a allai gael budd o ymgeiswyr mewnol sy’n gwneud cais ac yn cael eu penodi.

Dyfyniadau – Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005

Cyfyngiadau ar bersonau rhag cymryd rhan mewn trafodion
2. Yn ddarostyngedig i baragraff (4)—
– (a) pan fo gwrthdaro posibl mewn perthynas ag unrhyw fater rhwng buddiannau person perthnasol a buddiannau’r corff llywodraethu;
– (a) pan fo angen gwrandawiad teg a phan fo unrhyw amheuaeth resymol am allu person perthnasol i weithredu’n ddiduedd mewn perthynas ag unrhyw fater; neu
– © pan fo i berson perthnasol fuddiant ariannol mewn unrhyw fater;

rhaid i’r person hwnnw, os yw’n bresennol mewn cyfarfod o’r ysgol lle mae’r mater yn cael ei ystyried, ddatgelu’r buddiant sydd iddo, mynd allan o’r cyfarfod a pheidio â phleidleisio ar y mater dan sylw.

5. Os oes unrhyw anghydfod ynghylch a yw’n ofynnol i berson perthnasol yn rhinwedd y rheoliad hwn, neu Atodlen 7, fynd allan o gyfarfod o’r ysgol a pheidio â phleidleisio, bydd y llywodraethwyr eraill sy’n bresennol yn y cyfarfod yn penderfynu ynghylch y mater hwnnw.

ATODLEN 7 (rheol 2)
2. At ddibenion rheoliad 63(2) ni chaiff person perthnasol ei drin fel petai iddo fuddiant ariannol mewn unrhyw fater—
– (a) ar yr amod nad yw ei fuddiant yn y mater yn fwy na buddiant cyffredinol y rhai hynny y telir iddynt am weithio yn yr ysgol;
– (b) yn unig oherwydd iddo gael ei enwebu neu ei benodi i’r swydd gan unrhyw gorff cyhoeddus, neu ei fod yn aelod o gorff o’r fath, neu’n cael ei gyflogi gan gorff o’r fath; neu
– © yn unig oherwydd ei fod yn aelod o gorfforaeth neu gorff arall os nad oes iddo unrhyw fuddiant ariannol mewn unrhyw warantau o eiddo’r gorfforaeth honno neu gorff arall.