Astudiaeth Achos 31

Mae’r pennaeth wedi dewis peidio â bod yn llywodraethwr ac mae’n mynychu’r prif gyfarfodydd tymhorol yn unig. Mae’n anfon dirprwy priodol i gyfarfodydd y pwyllgorau ac mae staff perthnasol eraill hefyd yn mynychu fel bo’r angen. Rydych yn bryderus y gall roi’r argraff trwy wneud hyn, nad ydy’r pennaeth yn gwerthfawrogi’r corff llywodraethu.

Rydych yn llywodraethwr newydd a dydych chi ddim yn sicr os ydy hyn yn arfer cyffredin. Mae gan y corff llywodraethu glerc ardderchog, ac mae staff yr ysgol yn barod eu cymorth, ond fedrwch chi ddim peidio â meddwl bod y corff llywodraethu yn dioddef o ddiffyg trosolwg gan y pennaeth yn ystod trafodaethau mewn cyfarfodydd a phwyllgorau’r corff llywodraethu.

Dydy hi ddim yn rhywbeth cyffredin i bennaeth ymddiswyddo o’i safle fel llywodraethwr ar y corff llywodraethu er bod Rheoliad 26 o’r Rheoliadau Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005 yn caniatáu hynny. Mae peidio â bod yn llywodraethwr yn golygu nad oes ganddo bleidlais ar y corff llywodraethu a’i fod yn bresennol mewn rôl ymgynghorol yn unig. Ni fyddai hyn yn tynnu ymaith ei hawl i gael gwybod am bopeth y mae’r corff llywodraethu yn ei wneud.

Dydy diffyg presenoldeb y pennaeth mewn cyfarfodydd pwyllgorau ddim yn rhywbeth anghyffredin, er bod ganddyn nhw hawl i fynychu’r cyfarfodydd yma, fel llywodraethwr neu beidio.

Fe fyddai’n syniad da i gadeirydd y llywodraethwyr gael sgwrs gyda’r pennaeth, a gofyn ydy e’n fodlon gyda’r adborth y mae’n ei dderbyn o bwyllgorau ac yn y blaen, gan dybio bod y pennaeth yn cael ei gynnwys pan fo papurau a chofnodion yn cael eu dosbarthu. Gallai’r cadeirydd nodi yr hoffai’r llywodraethwr ei weld yn cymryd mwy o ran mewn rhai pwyllgorau, os yn ddichonol, i roi trosolwg yr ysgol.