Astudiaeth Achos 4

Mae llywodraethwyr Ysgol Uwchradd Dewi Sant yn penderfynu diarddel rhiant lywodraethwr am ofyn gormod o gwestiynau, Tybir ei fod yn un sy’n creu helynt. Mae’n derbyn llythyr yn y post yn ei hysbysu i beidio â dod i’r cyfarfodydd am y naw mis nesaf. Mae’n codi pryderon gyda’r cadeirydd sydd heb siarad gydag ef o’r blaen, ac eithrio mewn cyfarfodydd y corff llywodraethu. Mae’n teimlo’n gwbl ynysig ac nid yw’n gwybod at bwy i droi.

Rheoliadau Llywodraethu Ysgolion a Gynhelir (Cymru) 2005


Rhan 8, Rheoliad 49


  1. Yn ddarostyngedig i baragraffau (2), (3) a (4), caiff y corff llywodraethu drwy benderfyniad atal llywodraethwr o’r cyfan neu o rai o gyfarfodydd y corff llywodraethu, neu o bwyllgor, am gyfnod penodol o hyd at 6 mis am un neu ragor o’r rhesymau canlynol—
    – (a) bod y llywodraethwr, ac yntau’n berson y telir iddo am weithio yn yr ysgol, yn destun achos disgyblu mewn perthynas â'i gyflogaeth;
    – (b) bod y llywodraethwr yn destun achos mewn unrhyw lys neu dribiwnlys, y gallai ei ganlyniad olygu y caiff ei anghymhwyso rhag parhau i ddal swydd fel llywodraethwr o dan Atodlen 5;
    – (c) bod y llywodraethwr wedi gweithredu mewn modd sy’n anghyson ag ethos neu gymeriad crefyddol yr ysgol ac wedi dwyn neu’n debygol o ddwyn anfri ar yr ysgol neu ar y corff llywodraethu neu ar ei swydd; neu
    – (ch) bod y llywodraethwr wedi torri ei ddyletswydd o gyfrinachedd i’r ysgol neu i unrhyw aelod o’r staff neu i unrhyw ddisgybl yn yr ysgol.
  2. Ni fydd penderfyniad i atal llywodraethwr o’i swydd yn effeithiol oni fo’r mater wedi ei bennu fel eitem o fusnes ar yr agenda ar gyfer y cyfarfod, y rhoddwyd hysbysiad ohono yn unol â rheoliad 45(7).
  3. Cyn y cymerir pleidlais ar benderfyniad i atal llywodraethwr, rhaid i’r llywodraethwr sy’n cynnig y penderfyniad ddatgan yn y cyfarfod ei resymau dros wneud hynny, a rhaid rhoi cyfle i’r llywodraethwr sy’n destun y penderfyniad wneud datganiad yn ymateb cyn mynd allan o’r cyfarfod yn unol â pharagraff 2(2) o Atodlen 7.
  4. Ni ddylid darllen dim yn y rheoliad hwn fel petai’n effeithio ar hawl llywodraethwr a ataliwyd—
    – (a) i gael hysbysiad o gyfarfodydd y corff llywodraethu, ac agendâu ac adroddiadau neu bapurau eraill ar eu cyfer; na
    – (b) i fynychu cyfarfod o’r corff llywodraethu a gynullir yn unol â rheoliad 30 i ystyried ei ddiswyddo yn ystod cyfnod ei ataliad.
  5. Ni ddylid darllen dim yn y rheoliad hwn fel petai’n rhwystro corff llywodraethu rhag atal llywodraethwr a ataliwyd o dan baragraff (1) am gyfnod neu gyfnodau pellach, pa un a yw am yr un rheswm â'r atal gwreiddiol ai peidio, a bydd paragraffau (1) i (4) yn gymwys i bob ataliad.
  6. Ni chaiff llywodraethwr ei anghymhwyso rhag parhau i ddal swydd o dan baragraff 5 o Atodlen 5 am beidio â mynychu unrhyw gyfarfod o’r corff llywodraethu tra bydd wedi ei atal o dan y rheoliad hwn.

    A oes system fentora ar gyfer llywodraethwyr newydd


    Hyfforddiant i lywodraethwyr?


    Archwilio 'sialens’ a 'ffrind beirniadol’

    Cliciwch yma ar gyfer Ffeil Ffeithiau 01-09 Y Ffrind Berniadol