Newyddion

Cynllun Gwên – y diweddaraf i Lywodraethwyr Ysgolion

Erthygl wedi’i hysgrifennu gan Lisa Howells, Uwch Swyddog Deintyddol, Y Gyfarwyddiaeth Polisi Iechyd, Llywodraeth Cymru

Rhaglen sy’n cael ei hariannu gan Lywodraeth Cymru i leihau pydredd dannedd mewn plant ifanc yng Nghymru yw’r Cynllun Gwên. Mae’r rhaglen wedi’i thargedu at ysgolion a lleoliadau cyn ysgol mewn ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf lle mae’r lefelau pydredd dannedd uchaf. Mae pydredd dannedd mewn plant yn dal i fod yn fater iechyd difrifol yng Nghymru ac mae’n arbennig o gyffredin mewn plant o gefndiroedd cymdeithasol difreintiedig. Yn 2011/12, roedd gan 41% o blant 5 mlwydd oed yng Nghymru hanes o bydredd dannedd, ac roedd y lefel yn 60% mewn rhai ardaloedd. Yn gyffredinol, bydd gan blentyn 3 blwydd oed yng Nghymru sydd â phydredd dannedd tua 3 dant wedi pydru (Uned Gwybodaeth Iechyd Geneuol Cymru, 2014).

Mae pydredd dannedd yn rhywbeth y mae modd ei osgoi yn llwyr bron drwy leihau’r prif ffactor sy’n ei achosi (sef bwyta bwydydd llawn siwgr ac yfed diodydd llawn siwgr yn aml) a thrwy amddiffyn dannedd yn well rhag pydredd drwy eu brwsio â phast dannedd sy’n cynnwys fflworid yn y bore a chyn mynd i’r gwely. Mae gweithwyr iechyd proffesiynol yn gweithio gyda rhieni i wella maeth plant yng Nghymru, ond mae deiet llawer o blant ifanc yn cynnwys gormod o siwgr ac nid ydyn nhw’n brwsio eu dannedd fore a nos gartref.

Yn aml, mae pydredd dannedd yn arwain at heintiau, poen a nosweithiau di-gwsg. Yng Nghymru a Lloegr, y rheswm mwyaf cyffredin dros dderbyn plentyn i’r ysbyty yw i gael tynnu mwy nag un dant. Mae mwy na 8000 o blant yn cael triniaeth ddeintyddol o dan anesthetig cyffredinol bob blwyddyn – ac mae’r mwyafrif helaeth o’r triniaethau hyn ar gyfer tynnu dannedd wedi pydru. Mae plant yn talu’r pris am inni fethu ag atal pydredd dannedd.

Mae tair prif elfen i’r Cynllun Gwên:

  • Brwsio dannedd dan oruchwyliaeth gan ddefnyddio past dannedd â fflworid yn yr ysgol neu’r feithrinfa i blant 3-5 mlwydd oed. (Mae rhai ysgolion wedi dewis cynnwys plant Blwyddyn 2 hefyd)
  • hyrwyddo iechyd y geg ac addysg yn y maes
  • hyrwyddo iechyd y geg o enedigaeth (0-3 oed)

Mae’r rhaglen yn cael ei chyflwyno gan dimau Cynllun Gwên cymwys sy’n perthyn i Wasanaethau Deintyddol Cymunedol y Byrddau Iechyd. Mae’r dull yn seiliedig ar dystiolaeth helaeth ac mae ar gael yn rhad ac am ddim i ysgolion a rhieni. Mae’r Cynllun Gwên yn cael ei werthuso’n annibynnol gan Brifysgol Caerdydd ac mae arwyddion eisoes yn dangos ei fod yn dechrau lleihau lefelau o bydredd dannedd. Bydd llawer ohonoch chi wedi clywed am y Cynllun Gwên oherwydd bod eich ysgol chi yn cymryd rhan. Mae eich cefnogaeth a’ch diddordeb chi yn hanfodol i sicrhau bod y rhaglen yn llwyddo mewn cymaint o ysgolion.

Os ydych chi’n llywodraethwr mewn ysgol sy’n gymwys i gymryd rhan, ond sydd wedi dewis peidio â gwneud hynny, efallai hoffech chi gael rhagor o wybodaeth am y rhaglen neu drafod manteision cymryd rhan gydag aelod o’ch tîm Cynllun Gwên lleol. Bydd eich cefnogaeth chi’n werthfawr iawn. Mae rhagor o wybodaeth a lleol. Bydd eich cefnogaeth chi’n werthfawr iawn. Mae rhagor o wybodaeth a manylion sut i gysylltu â’ch tîm Cynllun Gwên lleol i’w cael ar wefan y Cynllun Gwên

Gallwch ddarllen rhagor am iechyd deintyddol plant yn eich ardal ar wefan Uned Gwybodaeth Iechyd Geneuol Cymru. Cliciwch yma